انواع تأسیسات ساختمان

انواع تأسیسات ساختمان

عمل قرار دادن مبلمان، دستگاه، ماشین یا قطعه ای از تجهیزات در موقعیت مناسب و آماده سازی آن برای استفاده را به طور کلی طراحی تأسیسات می گویند.

صنعت ساختمان یکی از مهم ترین و پیچیده ترین حوزه های اقتصادی هر جامعه ای است. تهیه مسیر راه و اجرای یک پروژه ساختمانی، چه پروژه های کوچک مسکونی و چه برج های تجاری و اداری، نیازمند طراحی، محاسبات و بررسی دقیق از نظر عملکرد، کاهش هزینه ها و تأمین نیازهای کارفرما است.

مدیریت منابع، رعایت استانداردها، هماهنگی میان رشته های مختلف، بررسی تداخلات اجرایی و توجه به مسائل زیبایی شناسی از وظایف اصلی این حوزه محسوب می شود. یک مشاور تأسیسات حرفه ای نقش بنیادی در موفقیت پروژه و دستیابی به اهداف طراحی و اجرایی دارد. بسیاری از مشکلات، تأخیرها و افزایش هزینه ها در پروژه های ساختمانی ناشی از نبود یا کم توجهی به اهمیت خدمات مشاوره تأسیسات ساختمان است.

در ادامه یک جدول جامع شامل موارد مهم تأسیسات ساختمان به همراه سوالات رایج و پاسخ آن ها ارائه شده است.

مشاور تأسیسات مکانیکی

تأسیسات مکانیکی به دو دسته کلی تأسیسات مکانیکی صنعتی و تأسیسات مکانیکی ساختمان تقسیم می شوند. تأسیسات مکانیکی صنعتی عمدتاً به انتقال آب، فاضلاب و تصفیه آب آشامیدنی مرتبط است.

تأسیسات مکانیکی ساختمان زیرمجموعه های مختلفی را شامل می شود که برخی از آن ها ضروری هستند و برخی دیگر تنها در ساختمان های خاص مورد استفاده قرار می گیرند. این سیستم ها برای اجرا به تجهیزات مختلفی از جمله انواع اتصالات لوله و سیستم های کانال کشی نیاز دارند.

تأسیسات مکانیکی مجموعه ای از پروژه ها و سیستم هایی است که با هدف افزایش سطح آسایش و کیفیت زندگی در ساختمان طراحی می شوند. این سیستم ها شامل راه اندازی سیستم تهویه مطبوع، لوله کشی آب گرم و سرد مصرفی، تجهیزات تأسیساتی، سیستم فاضلاب و سایر تجهیزات مرتبط بوده و نقش مهمی در شکل دهی فضای داخلی ساختمان دارند.

ضوابط و استانداردهای مورد استفاده در طراحی تأسیسات مکانیکی، ابتدا بر اساس مقررات ملی ساختمان انجام می شود. در مواردی که مقررات ملی ساختمان برای یک موضوع خاص ضابطه مشخصی ارائه نکرده باشد یا تأکید کافی وجود نداشته باشد، از استانداردهای معتبر بین المللی مانند ASHRAE برای سیستم های تهویه مطبوع استفاده خواهد شد.

یک مشاور تأسیسات مکانیکی باید به تمامی استانداردهای مرتبط تسلط داشته باشد و بهینه ترین مسیر طراحی را انتخاب کند. هدف اصلی طراحی تأسیسات مکانیکی، اطمینان از انتخاب صحیح سیستم ها، عملکرد مناسب، ایمنی و بهره وری انرژی در ساختمان است.

تأسیسات مکانیکی ساختمان به دلیل تأثیر مستقیم بر ایمنی، آسایش ساکنین و کیفیت بهره برداری از ساختمان اهمیت زیادی دارد. استفاده از سیستم های مکانیکی باکیفیت و ایمن می تواند باعث افزایش بهره وری انرژی، کاهش مصرف انرژی، کاهش هزینه های بهره برداری و کاهش اثرات منفی زیست محیطی شود.

شرکت مشاور تأسیسات

مشاوره تأسیسات به معنای ارائه راهنمایی و خدمات فنی در زمینه طراحی، نصب، بهره برداری و نگهداری سیستم های تأسیساتی مانند سیستم های برق، گرمایش، سرمایش، تهویه مطبوع، آب و فاضلاب و سایر امور مرتبط با تأسیسات ساختمان است.

شرکت مشاور تأسیسات با ارائه راهکارهای فنی و مهندسی به کارفرما کمک می کند تا در هر مرحله از پروژه، تصمیم های صحیح و متناسب با شرایط پروژه اتخاذ شود. این خدمات باعث می شود مسیر طراحی و اجرای پروژه بر اساس بودجه، نیازهای کارفرما و الزامات فنی مشخص و شفاف شود.

یک شرکت مشاور تأسیسات باید ابتدا خلاصه ای از فرضیات طراحی، شرایط محیطی داخل و خارج ساختمان و مشخصات مورد نیاز برای طراحی سیستم های گرمایشی، تعویض هوا، HVAC و همچنین سیستم های تأسیسات بهداشتی را تهیه کرده و در اختیار کارفرما قرار دهد تا مسیر کلی طراحی مشخص شود.

اهدافی که در پشت مطالعات، گزارش ها و طراحی های یک مشاور تأسیسات قرار دارد شامل موارد زیر است:

• تهیه طرحی با کیفیت مناسب برای ایجاد شرایط مطلوب داخلی و فراهم کردن محیطی استاندارد برای فعالیت کاربران، مطابق با استانداردهای بین المللی و با توجه به اصول ساختمان های سبز مانند استانداردهای ارائه شده توسط شورای ساختمان سبز آمریکا (USGBC).
• ارائه سیستم های مناسب که از نظر اقتصاد مهندسی، هزینه های اولیه، هزینه های بهره برداری و میزان صرفه جویی انرژی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته باشند.
• اطمینان از قابلیت نگهداری، تعمیر و راهبری صحیح سیستم های طراحی شده.
• رعایت دیدگاه ها، نیازها و نقطه نظرهای کارفرما و بهره بردار پروژه.

مشاور تأسیسات باید با تیم های معماری، سازه و برق هماهنگی کامل داشته باشد تا از ایجاد تداخلات احتمالی در مراحل اجرا جلوگیری شود. همچنین هماهنگی میان اجزای مختلف پروژه از نظر زیبایی شناسی اهمیت زیادی دارد.

به عنوان مثال، هماهنگی میان چراغ های مربعی ۶۰×۶۰ و دریچه های مربعی یا هماهنگی میان چراغ های خطی و دریچه های خطی باعث ایجاد هارمونی بصری در سقف های کاذب و فضاهای داخلی ساختمان می شود.

شرایط طراحی هر پروژه باید بر اساس منابع معتبر تعیین شود. به عنوان مثال، اطلاعات مربوط به هوای خارج یک پروژه شامل ارتفاع از سطح دریا، عرض جغرافیایی، دمای خشک طراحی در تابستان، دمای مرطوب یا رطوبت نسبی تابستان، تغییرات دمای روزانه در تابستان، دمای خشک طراحی در زمستان و رطوبت نسبی در زمستان است.

سایر اطلاعات مورد نیاز نیز از نمودار سایکرومتریک مربوط به ارتفاع و شرایط اقلیمی پروژه استخراج می شود. شرایط هوای خارج را می توان از منابعی مانند نشریه شماره ۲۷۱ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا داده های ارائه شده توسط سازمان ASHRAE دریافت کرد.

طراحی تأسیسات الکتریکی ساختمان

طراحی تأسیسات الکتریکی یا طراحی تأسیسات برقی یک فرآیند تخصصی و مسئولانه است که در صورت انجام اصولی، عملکرد ایمن و مناسب ساختمان ها، کارخانه ها و سایر سازه ها را تضمین می کند.

این فرآیند پیچیده معمولاً به چند مرحله تقسیم می شود. برنامه ریزی مرحله ای و طراحی سیستم های الکتریکی به طراح این امکان را می دهد که بسته طراحی یکپارچه را پیش از ورود به مرحله بعدی در اختیار کارفرما قرار دهد.

مراحل طراحی تأسیسات الکتریکی شامل طراحی نقشه های نورپردازی، سیستم روشنایی، سیستم ارتینگ، جانمایی تجهیزات الکتریکی، مسیرهای کابل کشی و سایر بخش های مرتبط با تأمین و توزیع انرژی الکتریکی است.

اساس طراحی تأسیسات برقی، تعیین حداقل الزامات مورد نیاز برای طراحی، انتخاب، اندازه گذاری و نصب تجهیزات الکتریکی و سیستم های مرتبط با تأسیسات است.

برای طراحی تأسیسات برقی، ابتدا باید پلان معماری پروژه به صورت دقیق بررسی شود. سپس پس از هماهنگی با سایر طراحان، مانند طراح تأسیسات مکانیکی، فضاهای مورد نیاز مانند داکت ها، رایزرها و محل تجهیزات الکتریکی مشخص می شوند.

به طور کلی تأسیسات برقی مجموعه ای از سیستم ها و تجهیزات هستند که هرکدام وظیفه مشخصی در تأمین، توزیع و کنترل انرژی الکتریکی در ساختمان ها و تأسیسات صنعتی بر عهده دارند. این تجهیزات نقش مهمی در افزایش ایمنی، عملکرد صحیح و بهره وری سیستم های الکتریکی ایفا می کنند.

تجهیزات مورد استفاده در تأسیسات برقی شامل مواردی مانند سیم ها، کابل ها، فیبر نوری، سرسیم ها، لوله های برق، سینی ها و نردبان های کابل، داکت ها، گلندها، پریزها، کلیدهای برق، شستی ها، تایمرها، فتوسل ها، دیمرها، تجهیزات حفاظتی، انواع کلیدها، دژنکتورها، سکسیونرها، فیوزها، کنتاکتورها، بی متال ها، رله ها، چراغ های روشنایی و انواع لامپ ها می شوند.

یک مشاور تأسیسات برق باید علاوه بر طراحی صحیح سیستم های الکتریکی، به موضوع حفاظت تأسیسات الکتریکی و اهمیت آن در افزایش ایمنی تجهیزات و کاربران توجه ویژه داشته باشد.

تأسیسات برقی شامل مجموعه ای از تجهیزات و سیستم هایی است که برای تأمین انرژی، کنترل جریان و افزایش ایمنی ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند. هرکدام از این تجهیزات نقش مشخصی در عملکرد صحیح سیستم دارند و استفاده صحیح از آن ها باعث کاهش خطراتی مانند اتصال کوتاه، اضافه جریان و آسیب به تجهیزات الکتریکی می شود.

مهندس مشاور تأسیسات

امروزه پروژه های تأسیساتی متعددی در کشور در حال طراحی و اجرا هستند. منظور از پروژه های تأسیسات، تمامی پروژه های کوچک و بزرگی است که با هدف توسعه، ایجاد رفاه، افزایش آسایش و بهبود کیفیت زندگی اجرا می شوند.

تمامی پروژه های تأسیساتی باید زیر نظر مهندسان متخصص انجام شوند تا بتوان از کیفیت اجرا، ایمنی و عملکرد صحیح سیستم ها اطمینان حاصل کرد.

در پروژه های ساختمانی معمولاً سه گروه اصلی در فرآیند طراحی و اجرا فعالیت می کنند:

• کارفرما
• مشاور
• پیمانکار

پیمانکار مسئول اجرای پروژه بر اساس نقشه ها، مشخصات فنی و الزامات قرارداد است. مشاور نیز وظیفه طراحی، ارائه خدمات مهندسی، کنترل فرآیند اجرا و ارائه راهکارهای تخصصی را بر عهده دارد.

مهندسین مشاور ساختمان صرفاً تولیدکننده نقشه نیستند؛ بلکه وظیفه اصلی آن ها تبدیل اهداف سرمایه گذاری کارفرما به یک پروژه قابل طراحی، قابل اخذ مجوز، قابل قیمت گذاری، قابل ساخت و قابل تحویل است.

در پروژه هایی که تصمیم های مربوط به سازه، تأسیسات، هزینه، زمان و کیفیت به صورت جداگانه گرفته شوند، معمولاً احتمال ایجاد هزینه های پنهان، دوباره کاری و اختلافات قراردادی افزایش پیدا می کند. مشاور حرفه ای تلاش می کند این تصمیم ها را در یک مسیر هماهنگ و منسجم مدیریت کند.

این راهنما برای کارفرمایان سازمانی، توسعه دهندگان، سرمایه گذاران، سازندگان و مالکان پروژه های ساختمانی تهیه شده است تا دامنه خدمات مشاور، مرز مسئولیت او با مدیر پروژه و پیمانکار، خروجی هر مرحله و معیارهای انتخاب تیم مناسب مشخص شود.

جزئیات حقوقی و میزان تعهدات هر مشاور همواره تابع قرارداد، قوانین محل اجرای پروژه و روش انتخاب شده برای تحویل پروژه خواهد بود.

جمع بندی

تأسیسات ساختمان به دو شاخه اصلی تأسیسات مکانیکی و تأسیسات الکتریکی تقسیم می شود. تأسیسات مکانیکی باید بر اساس استانداردها، محاسبات مهندسی، طراحی و نظارت مناسب، بخش هایی مانند سرمایش، گرمایش، آب و فاضلاب، تخلیه و بالانس هوا و سایر سیستم های مرتبط را پوشش دهد.

تأسیسات الکتریکی نیز شامل بخش های مختلفی مانند نورپردازی، سیستم روشنایی، ارتینگ، تابلوهای برق، جانمایی تجهیزات و سیستم های توزیع انرژی است که باید ایمنی و بهره وری انرژی ساختمان را تضمین کند.

موضوع مهم این است که مشاور تأسیسات صرفاً نقشه کش نیست، بلکه باید اهداف و بودجه سرمایه گذاری کارفرما را به پروژه ای قابل طراحی، قابل اجرا و قابل تحویل تبدیل کند و تصمیمات مربوط به سازه، معماری، تأسیسات، هزینه، زمان و کیفیت را در یک مسیر هماهنگ قرار دهد.

تصمیم گیری جداگانه هر یک از رشته های معماری، سازه و تأسیسات می تواند باعث افزایش هزینه های پنهان، دوباره کاری و ایجاد اختلافات اجرایی شود؛ به همین دلیل هماهنگی میان تمامی رشته ها از مراحل ابتدایی طراحی اهمیت زیادی دارد.

چرا مهندسین مشاور رایان سازه؟

انتخاب یک تیم مشاور تأسیسات حرفه ای می تواند تأثیر مستقیمی بر کیفیت طراحی، کاهش هزینه های پنهان و جلوگیری از مشکلات اجرایی پروژه داشته باشد. یکی از مهم ترین مزیت های همکاری با مجموعه ای مانند رایان سازه، حضور هم زمان تیم های تخصصی مختلف شامل مکانیک، آتش نشانی، برق و معماری در یک مجموعه هماهنگ است.

زمانی که تمامی دیسیپلین های طراحی در یک مجموعه واحد فعالیت می کنند، هماهنگی میان رشته ها افزایش پیدا کرده و بسیاری از تداخلات اجرایی پیش از ورود پروژه به مرحله اجرا شناسایی و اصلاح می شوند.

به عنوان مثال، تداخل مسیر کانال های تأسیسات مکانیکی با تیرها، داکت های برق با مسیر لوله کشی مکانیکی یا محدودیت های اجرایی در سقف های کاذب می تواند در مرحله طراحی بررسی شود تا از ایجاد تغییرات پرهزینه در زمان اجرا جلوگیری شود.

همچنین هماهنگی میان بخش های مختلف پروژه از نظر زیبایی شناسی اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، هماهنگی میان چراغ های مربعی ۶۰×۶۰ با دریچه های مربعی یا هماهنگی چراغ های خطی با دریچه های خطی، زمانی که تمامی رشته ها توسط یک تیم هماهنگ طراحی شوند، با دقت بیشتری انجام خواهد شد.

نتیجه این هماهنگی برای کارفرما، کاهش دوباره کاری، کاهش هزینه های پنهان، مدیریت بهتر زمان پروژه و تحویل یکپارچه تر ساختمان خواهد بود.